Liturgische schikkingen Veertigdagentijd en Pasen 2026

Thema Veertigdagentijd: “De Geest waaiert breed uit”

Soms wordt er gevraagd welke symbolische betekenis een specifiek detail in de schikking heeft. De symboliek die verbeeld wordt gaat over de grote lijn en hopelijk zorgt deze voor een zintuiglijke ervaring bij de kijker en roept ze een emotie op, of roept ze verwondering of vragen op. Niet alles vraagt om een verklaring.

Rode draad in de schikkingen is ‘de Geest waaiert breed uit’. Er is gekozen voor een tweedimensionale waaier met in het midden van de waaier een vaas waarin elke keer andere bloemen, takken of andere materialen geplaatst worden. De waaier suggereert beweging die we misschien niet altijd ervaren.

In sommige culturen (Japans) is de waaier bedoeld om te communiceren. In spirituele context heeft de waaier een symbolische betekenis. Zo wordt in de Chinese feng shui de waaier beschouwd als symbool van geluk en voorspoed. Deze drie symbolische bronnen samenvattend kun je zeggen dat voor ons de waaier staat voor beweging en communicatie op weg naar een andere toekomst, een nieuw begin.

Eerste zondag op 22 februari

Matteüs 4: 1-11 met als kern vers 1.
“Daarna werd Jezus door de Geest meegevoerd naar de woestijn.”

Symboliek:
De grote vaas is gevuld met droog zand als symbool voor de woestijn. In de kleine vaas worden de lila bloemen van het duifkruid geplaatst. De duif wordt in de kunsten geassocieerd met de heilige Geest. Grassen van vorig seizoen zijn geweven in de waaier als teken van negatieve krachten.Woorden bij de schikking:

Zand, eindeloze vlakte,
onbekende verleidingen,
het blauwe duifkruid als teken van de geest
helpt onze weg te vinden.

Tweede zondag op 1 maart

Matteüs 17, 1-9 met als kern vers 1
“Jezus nam Petrus, Jakobus en diens broer Johannes met zich mee een hoge berg op.”

Symboliek:
In de teksten van dit jaar worden Petrus, Jakobus en Johannes genoemd voor de namen van de drie profeten. Deze schikking richt zich niet op de profeten op de berg, maar op de metgezellen van Jezus.

De grote vaas is gevuld met water, bloemen en wilgentakken. Zand en stenen benadrukken de berg.

De zuidenwindlelie doet ergens denken aan een vogelnestje waarin telkens een bloemetje zich opent. Een andere naam voor deze bloem is vogelmelk. De bloem staat symbool voor onschuld en zuiverheid; de intenties van de drie metgezellen waren goed. De bandwilg wordt geassocieerd met groeien en vertrouwen.

Een wilgentak die je in de grond steekt groeit in korte tijd uit tot een boom.Woorden bij de schikking:

Drie bloemen, symbool voor drie vrienden
die zorgen, meedragen met de vriend
op diens onbekende weg,
in vertrouwen groeien.

Derde zondag op 8 maart

Johannes 4: 1-26 met als kern vers 3 en 4
“Jezus verliet Judea en ging weer naar Galilea. Daarvoor moest hij door Samaria heen.”

Symboliek:
De ontmoeting bij de bron staat centraal in deze schikking. De grote vaas is gevuld met water en irissen en de middelgrote vaas met water als verwijzing naar de bron.

De iris is driekleurig en is een drietallige bloem, een verwijzing naar de Vader, de Zoon en de heilige Geest. De kleuren van iris zijn blauw, wit en geel. Blauw – de kleur van de lucht, de hemel en het water; wit – de kleur van de onschuld en geel – de kleur van het goddelijke.Woorden bij de schikking:

Water, levensbron,
de iris, een teken voor de drie-eenheid,
hemelsblauw, goddelijk geel en zuiver wit.
De iris kleurt onze ogen
waardoor we kunnen zien
naar de ander.

Vierde zondag op 15 maart

Johannes 9 de verzen 1-13 en 26-39, met als kern vers 5
“Zolang Ik in de wereld ben, ben Ik het licht voor de wereld”

Symboliek:
Het zichtbaar maken van het werk van God kan met wit bloeiende bloesemtakken die in de grote vaas worden geplaatst en die verbinding maken met de waaier.

Veel bloesems zijn familie van de roos, een vijftallige bloem. Het getal 5 is het getal van de mens, de mens met zijn 5 zintuigen. Met die zintuigen kunnen we de ander zien, voelen en horen. Bloesems zijn bedoeld om vruchten te dragen, vruchten die ook door het doorwerken van de Geest kunnen ontstaan.

In het kleine vaasje brandt een witte kaars, teken voor het licht van de wereld.Woorden bij de schikking:

In de stille winter groeien de knoppen
die even later openbarsten,
witte tere bloemen als het eerste licht,
het zien van de lente.

Vijfde zondag op 22 maart

Johannes 11 de verzen 1-4 en 17-44 met als kern vers 25:
Jezus zei: ‘Ik ben de opstanding en het leven. Wie in Mij gelooft zal leven.’

Symboliek:
Bewogenheid, zorg voor elkaar en zorg om elkaar, daar gaat dit verhaal over. Handelen uit bewogenheid is als handelen uit liefde, het goede willen doen.

In de grote vaas zijn daarom rode kornoeljetakken geplaatst. De bloemen van de magnolia zijn toegevoegd als teken van liefde. De sierlijke bloemen van het gebroken hartje lijken op verdriet en vreugdetranen.

De geurende bloeiende bloemen van de skimmia versterken de onverwachte vreugde. In Azië is de symbolische betekenis van deze bloem liefde in verbondenheid.Woorden bij de schikking:

Bloemen als tranen
huilen om het missen van een geliefde,
geurende bloemen en rode takken
herinneren aan het samengeleefde leven.

Palmzondag op 29 maart

Matteüs 21 vers 1-11 met als kern vers 9
“Hosanna voor de Zoon van David. Gezegend Hij die komt in de naam van de Heer.”

Symboliek:
De rode takken van vorige week blijven staan. Ook in deze lezing speelt de liefde van de Geest een belangrijke rol, binnen en buiten de kerk.

De hoop wordt verbeeld in bloembollen, teken van de komende lente en in de groene kleur. Groen is de kleur voor een goede toekomst. De palmbladeren als teken van de feestelijke intocht. Het V-vormig blad, als teken voor vrede.Woorden bij de schikking:

Palmtakken wuiven het hosanna,
vreugde om een nieuw begin
vol vertrouwen in de toekomst.

Witte donderdag op 2 april

Johannes 13 vers 1-15 met als kern de verzen 4 en 5
“Jezus legde zijn bovenkleed af, sloeg een linnen doek om en goot water in een waskom.”

Symboliek:
De voetwassing wordt gesymboliseerd met water, een doek en bloeiende viooltjes. Het kleine viooltje wordt vaak geassocieerd met de drie-eenheid vanwege de drie kleuren, zoals bij de iris.

In de middeleeuwse miniaturen in de Bijbel zie je vaak het viooltje getekend als symbool voor nederigheid. Het witte viooltje symboliseert het onschuldige, het zachtmoedige.
Woorden bij de schikking:

De wind waait,
het maakt het grote klein,
witte bloemen
teer en onschuldig
als teken van zachtmoedigheid.

Goede vrijdag op 3 april

Johannes 19 vers 1-37 met als kern vers 30
“Hij zei: ‘Het is volbracht.’ Hij boog zijn hoofd en gaf de geest.”

Symboliek:
Voor de schikking zijn klassieke symbolen zoals doornen en de anemonen gekozen. Doornen om het lijden te onderstrepen.

Een middeleeuwse legende vertelt ons dat de rode anemonen zijn ontstaan door bloeddruppels van Christus op witte bloemen toen Hij aan het kruis hing.Woorden bij de schikking:

Het is stil geworden,
pijnlijke stekels en
bloemen bloedrood
bij het kruis.

Pasen op 5 april

Johannes 20 vers 1-23 met als kern vers 22
Na deze woorden blies Hij over hen heen en zei: ‘Ontvang de heilige Geest.’

Ook vandaag inspireert de Geest ons om op weg te gaan met het evangelie.

We mogen erop vertrouwen dat de Geest de kerk brengt waar mensen zijn, midden in het leven. De heilige Geest waaiert breed uit, binnen en buiten de kerk. Laat je op de paaszondag en in de komende tijd verrassen door de werking van de heilige Geest!

Symboliek:
Een feestelijke schikking moest het worden. Met narcissen. De narcis die als het ware het nieuwe leven belichaamt, symbool van de lente. Naast de narcissen staan bloeiende bloesems in de waaier.Woorden bij de schikking:

Een bloeiende tuin
vol bloemen van het begin,
inspiratie
voor een brede beweging.